Eugene F. Brigham:
Podstawy
zarządzania finansami
Państwowe
Wydawnictwo Ekonomiczne.
Warszawa 1996.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Cytuję wybrane fragmenty:
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Z
okładek książek (trzy
tomy):
Podstawy zarządzania finansami E.F. Brighama
są jednym z bardziej znanych amerykańskich podręczników dla studentów
rozpoczynających dopiero naukę zarządzania finansami przedsiębiorstwa.
Studiowanie tego podręcznika nie wymaga więc od
Czytelnika żadnej wiedzy wstępnej - w pracy są zawarte niezbędne wiadomości ze
wszystkich obszarów związanych z finansami: zarówno bezpośrednio z
przedsiębiorstwem, jak i z jego otoczeniem. Finansowanie działalności
przedsiębiorstwa wymaga bowiem wiedzy o szerokiej
gamie instrumentów finansowych oraz o podstawowych rynkach pieniężnych i
kapitałowych. Podręcznik, dzięki takiemu podejściu, może być pożyteczny zarówno
dla początkujących studentów, jak i dla praktyków - tak przedsiębiorców, jak i
pracowników banków oraz innych instytucji finansowych, którzy pragną
uporządkować swoją wiedzę. Znaczna liczba pytań i zadań z odpowiedziami pozwala
na zrozumienie praktycznych zastosowań pojęć i schematów rozumowania
wprowadzonych w tekście. Praca wydana jest w trzech tomach. W pierwszym
omówione są podstawowe pojęcia, w drugim - strategiczne decyzje inwestycyjne i
finansowe, a w trzecim - planowanie finansowe i zarządzanie kapitałem
obrotowym.
W pierwszym tomie zawarte są podstawowe informacje i pojęcia potrzebne przede
wszystkim do zrozumienia problematyki zarządzania finansami przedsiębiorstwa.
Materiał omówiony w tym tomie ma jednak znaczenie szersze: znajomość
podstawowych rynków i instytucji finansowych, zrozumienie podstawowych pojęć i
technik analizy wartości pieniądza w czasie oraz modeli wyceny akcji i
obligacji przydatne może być każdemu Czytelnikowi interesującemu się finansami.
Tom ten może więc być traktowany nie tylko jako
wstępna część podręcznika zarządzania finansami, lecz także jako niezależne od
dalszych tomów tej książki wprowadzenie do podstawowych zagadnień z dziedziny
finansów.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
W tomie drugim przedstawiono teoretyczne podstawy budowy preliminarza wydatków
inwestycyjnych i praktyczne zastosowanie tych koncepcji. Zaprezentowano
podstawowe narzędzia oceny projektów inwestycyjnych, które uwzględniają również
ryzyko i potrzeby konstrukcji optymalnych preliminarzy inwestycyjnych. Ważne
miejsce w tym tomie zajmują problemy finansowania inwestycji - omówiono tu
klasyczne problemy wyboru optymalnej struktury kapitału przedsiębiorstwa, wybór
między różnymi formami kapitału akcyjnego i zadłużenia, a także rozmaite
mieszane formy finansowania: zamienne papiery wartościowe, opcje i leasing.
Innymi słowy, po zaznajomieniu się z treścią tego tomu można wiedzieć, jak
budować plany ekspansji firmy i jak je finansować.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
W trzeciej części książki poznajemy problemy związane z zarządzaniem kapitałem
obrotowym, niezwykle ważne dla bieżącego funkcjonowania każdej, nawet
najmniejszej firmy. Autor ukazuje, jak wiele można poprawić w bieżącym
zarządzaniu, opartym na niesformalizowanych procedurach i intuicji szefa,
dzięki wprowadzeniu kilku stosunkowo prostych reguł. Ta część pracy (ostatnia)
dotyczy przede wszystkim zagadnień, które łączą się z zarządzaniem finansami
przedsiębiorstw działających na obszarze kilku krajów oraz z procesami zmian
strukturalnych przedsiębiorstw, wynikającymi zarówno z własnych zamierzeń
firmy, jak i z zagrożeń zewnętrznych. Przedstawiono także podstawowe wiadomości
z zakresu przejęć i fuzji, tzw. lewarowanych wykupów
i innych zagadnień, które od niedawna cieszą się stosunkowo dużym
zainteresowaniem.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Przedmowa do wydania polskiego
Podstawy zarządzania finansami to znakomity podręcznik. Pisząc go E.F. Brigham nie zakładał u Czytelnika ani nadmiernej wiedzy
o finansach i bankowości, ani o przedsiębiorstwie. Jest to podręcznik tworzony
z myślą o studentach amerykańskich. Naturalne jest więc
pytanie, czy studenci polscy mogą odnieść jakikolwiek pożytek ze studiowania
tej książki. Oczywiście wydanie jej po polsku jest już właściwą odpowiedzią.
Warto ją jednak uzasadnić.
Stany Zjednoczone są przykładem gospodarki, w której rynki finansowe odgrywają
niezwykle istotną rolę w finansowaniu wszelkiej działalności gospodarczej -
stąd przedsiębiorstwo postrzegane jest tam jako podmiot zanurzony w pewne
środowisko, w którym musi odnaleźć swoje miejsce. Takie, zewnętrzne w pewnym
sensie, postrzeganie przedsiębiorstwa, a w szczególności problematyki
finansowego zarządzania nim, wydaje się bardzo potrzebne obecnie i w Polsce.
Wprawdzie w Polsce, zgodnie z kontynentalną tradycją, zdecydowanie większą rolę
odgrywają w finansowaniu przedsiębiorstwa banki, ale zmiany instytucjonalne i
strukturalne, jakich świadkami jesteśmy w ostatnich latach, sprawiają, że takie
„zewnętrzne” spojrzenie może być przydatne. Nie znaczy to, oczywiście, że
podręcznik nie zawiera tradycyjnej w literaturze fachowej wiedzy określanej
zwykle mianem analizy finansowej przedsiębiorstwa. Jest ona tu przedstawiona w
sposób bardzo szeroki. Podstawową zaletą podręcznika jest jednak jego finansowy
punkt widzenia: przedsiębiorstwo działa po to, aby jego wartość rynkowa była
jak największa. Najłatwiej sformalizować taką tezę dla publicznej spółki
akcyjnej, ale i dla małych przedsiębiorstw rodzinnych taka teza, przynajmniej w
części, wydaje się być prawdziwa. Jeżeli tak jest, to każdy przedsiębiorca
powinien umieć analizować zarówno generalne problemy wartości pieniądza w
czasie, jak i zarządzać obecnymi i przyszłymi strumieniami środków pieniężnych
firmy. Takie wiadomości zawiera ta książka.
W pierwszym tomie, będącym wprowadzeniem do całości, znajdą Państwo podstawową
wiedzę pojęciową i terminologiczną.. Omawiany jest w nim zakres pojęcia
„zarządzanie finansami”, przedstawiane są rynki i środowisko finansowe, w jakim
działa przedsiębiorstwo, oraz zaprezentowany jest najważniejszy instrument
finansowej analizy dowolnego przedsiębiorstwa – jego sprawozdanie finansowe.
Druga część pierwszego tomu jest już właściwym wprowadzeniem do podstaw pojęciowych zarządzania
finansami: ryzyka i stóp przychodu oraz ich wzajemnych relacji, technik analizy
wartości pieniądza w czasie oraz modeli wyceny podstawowych instrumentów
finansowych: akcji i obligacji.
W tomie drugim zajęto się problemami o charakterze długookresowym, strategicznym.
Najważniejsze miejsce wśród nich zajmują decyzje inwestycyjne w dwojakim
znaczeniu, dlatego tom ten jest poświecony zarówno wyborowi projektów inwestycyjnych , czyli preliminowaniu wydatków
inwestycyjnych, jak i sposobom wyboru optymalnego ich finansowania.
W tomie trzecim można znaleźć przede wszystkim zagadnienia związane z
krótkookresowym zarządzaniem finansami, planowaniem i prognozowaniem finansowym
oraz omówienie różnorodnych problemów uzupełniających wykład. Ze względu na
wspomnianą już wcześniej specyfikę gospodarki amerykańskiej rola banków w
finansowaniu przedsiębiorstw jest omówiona na przykładzie korzystania z ich
usług w finansowaniu krótkoterminowym.
Reasumując, książka zawiera praktycznie wszystkie zagadnienia, jakie mogą być
poruszane we wstępnym kursie zarządzania finansami i - nieco wbrew tytułowi -
nie ogranicza się w ich prezentacji tylko do zagadnień podstawowych, ale
przedstawia też i problemy bardziej zaawansowane.
Ważnym elementem podręcznika jest stosunkowo duża liczba pytań i zadań. Dla
wielu z nich odpowiedzi i rozwiązania zamieszczono na końcu odpowiednich tomów.
Może to ułatwić również korzystanie z książki tym
Czytelnikom, którzy chcieliby z niej korzystać
w celu samokształcenia.
Tłumaczenie podręcznika z jakiegokolwiek obszaru finansów nastręcza zawsze
pewne problemy terminologiczne: niektórych instrumentów finansowych w Polsce do
niedawna nie było, nie było więc i potrzeby nadawania
im polskich nazw. Inne nazwy nie są zbyt fortunne lub zbyt jasne - stąd
wszędzie tam, gdzie decyzje tłumaczy mogłyby być źródłem kłopotów Czytelnika,
podawaliśmy oryginalne terminy.
Podjęliśmy również decyzję, aby prezentować oryginalne amerykańskie rozwiązania
instytucjonalne czy regulacyjne wszędzie tam, gdzie ich istota wydaje się
dobrze odpowiadać duchowi gospodarki rynkowej lub uważana jest za wzorcowe
rozwiązanie.
Chciałbym w tym miejscu życzyć w imieniu całego zespołu tłumaczy wszystkim
Czytelnikom przynajmniej tyle przyjemności i pożytku z tego tekstu, ile
mieliśmy ich my przy jego tłumaczeniu.
Ryszard Kokoszczyński
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Przedmowa
Podstawy do zarządzania finansami to podręcznik do wykładu z podstaw finansów.
Zaczyna się on od omówienia podstawowych pojęć, takich jak dane z urządzeń
księgowych, rynki papierów wartościowych, stopy procentowe, podatki, analiza
ryzyka, wartość pieniądza w czasie i model wyceny. W
kolejnych rozdziałach wyjaśniono, jak menedżerowie finansowi mogą pomóc w
maksymalizowaniu wartości swoich firm podejmując lepsze decyzje
co do preliminowania inwestycji, wyboru struktury kapitału i zarządzania
kapitałem obrotowym. Taka struktura książki ma trzy ważne zalety:
1. Zaczęcie wykładu od wyjaśnienia tego, jak
korzysta się z danych księgowych, jak działają rynki finansowe i jak są
wyznaczane na tych rynkach ceny papierów wartościowych, pomaga studentom
zrozumieć, w jaki sposób zarządzania finansami może wpłynąć na wartość firmy.
Wczesne omówienie analizy ryzyka, wartości pieniądza w czasie i modelu wyceny
pozwala również na ich stosowanie w celu wzmocnienia kluczowych pojęć w
pozostałej części pracy.
2. Ukształtowanie struktury
książki wokół pojęcia rynków i wyceny zwiększa jej spójność, ponieważ taka organizacja treści
pomaga studentom zrozumieć, jak są ze sobą powiązane różne zagadnienia.
3. Studenci – nawet ci, którzy nie
zamierzają się specjalizować w finansach – na ogół interesują się wyceną akcji
i obligacji, stopami przychodu itp. Ponieważ zdolność ludzi do uczenia się jest
funkcją ich zainteresowania i motywacji, a także z uwagi na to, że książka
rozpoczyna się od
pokazania związków miedzy rynkami papierów wartościowych, wartością papierów
wartościowych i zarządzania finansami, to taka struktura książki jest dobra z
pedagogicznego punktu widzenia.
Jak zauważono wcześniej, Podstawy zarządzania finansami to w zamierzeniu podręcznik wprowadzający w
zagadnienia finansów.
Główne jego części mogą być omawiane w ramach jednosemestrowego
wykładu, a po uzupełnieniu treści tej książki przykładami i dodatkowymi
lekturami może ona również stanowić podstawę wykładu rocznego. Wykładowca w
ramach kursu semestralnego będzie prawdopodobnie omawiał tylko wybrane
rozdziały, pozostawiając inne do samodzielnej lektury lub do wykorzystania jako
źródła informacji dla późniejszych wykładów z innych przedmiotów. Dołożyłem także wszelkich starań, aby
przygotować rozdziały w formie modułowej, co pozwoli wykładowcom na omawianie
materiału w odmiennej kolejności niż jest on tu prezentowany.
Grudzień 1991 r.
